Το Σάββατο πραγματοποιήθηκε μία επίσης ενδιαφέρουσα ημερίδα στο περιθώριο της έκθεσης αφίσας στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης στο λιμάνι, που διοργάνωσε η Red Creative. Η συγκεκριμένη θεσσαλονικιώτικη εταιρεία, γιορτάζοντας τα 20 χρόνια της, εξέδωσε ένα λεύκωμα, όπου καταγράφεται η εξέλιξη της έντυπης γραφιστικής στη Θεσσαλονίκη μέσα από τις δουλειές δημιουργών της πόλης καλύπτοντας τα χρόνια από το 1980 έως το 2009.
Και οι δύο εκδηλώσεις συγκέντρωσαν πλήθος κόσμου, που τις αναζήτησε, τις παρακολούθησε, τις συζήτησε, διαφώνησε, συμφώνησε, άκουσε, προβληματίστηκε, αναρωτήθηκε, αντέδρασε. Όπως φαίνεται, ο διάλογος για τη δημιουργικότητα έχει ανοίξει για τα καλά και είναι στο χέρι όσων νιώθουν ότι έχουν κάτι να δώσουν να αρχίσουν να το «εξάγουν».
Δυναμική περιβάλλοντος και γης
Στην ημερίδα του Γκαίτε δόθηκε μεγάλη έμφαση στην πολιτιστική δημιουργία και κληρονομιά, καθώς και στη «διασπορά» της στον κόσμο. Αρχιτέκτονες, υπεύθυνοι πολιτιστικών ιδρυμάτων, διευθυντές μουσείων, αρχαιολόγοι ανέπτυξαν ιδέες, όπως «Σχεδιασμός πολιτιστικών διαδρομών στην Κεντρική Μακεδονία», «Αειφόρες κοινότητες και πράσινη αρχιτεκτονική».
Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσίασαν εισηγήσεις, όπως της Αγγέλας Γιαννακίδου, προέδρου του Εθνολογικού Μουσείου Θράκης, που κατέθεσε την εμπειρία της από την ίδρυση και τη λειτουργία ενός ιδιωτικού μουσείου σε μία πόλη «εκτός κέντρου». Εξίσου ενδιαφέρουσες εμπειρίες είχαν να αφηγηθούν η αρχιτέκτονας Πάτρα Θεολογίδου από τη Βέροια και ο Γιάννης Επαμεινώνδας του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τράπεζας, ο οποίος εστίασε στη δυναμική της άγνωστης ιστορίας της Βίλας Καπαντζή, εκεί όπου στεγάζεται η Πινακοθήκη της Εθνικής.
Η Ασπασία Λούβη-Κίζη, διευθύντρια του Πολιτιστικού Ιδρύματος του Ομίλου Τράπεζας Πειραιώς, περιέγραψε το μοντέλο βιώσιμης πολιτιστικής διαχείρισης που εφαρμόζεται στο «Δίκτυο των Θεματικών Τεχνολογικών Μουσείων του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς».
Γνωστοί θεσσαλονικείς αρχιτέκτονες, όπως ο Πάνος Τζώνος, ο Γιώργος Παπακώστας, η Φανή Μουμτζίδου και η Τίτη Παπαδοπούλου, από κοινού με αρχαιολόγους, μουσειολόγους και φορείς του πολιτισμού, όπως η Ματούλα Σκαλτσά, η Παρασκευή Νίτσιου και η Ξανθίππη Χόιπελ, μίλησαν για τη δυναμική των δικτύων έρευνας και την επιχειρηματική πολιτιστική στρατηγική, την τέχνη ως δίαυλο της δημιουργικής κοινωνικής ένταξης και έφεραν παραδείγματα από την εμπειρία τους.
Ο οινολόγος Βαγγέλης Γεροβασιλείου ανέπτυξε τη θεωρία του για το πώς «Η γη δημιουργεί» και ο πρόεδρος της ΔΕΘ Α.Ε. Γιάννης Κωνσταντίνου μίλησε για το πολιτιστικό πρόγραμμα Μακεδονικού Μουσείου - ΔΕΘ και Ινστιτούτου Εκθεσιακών Ερευνών.
Στο θέμα «Πολιτιστική και δημιουργική οικονομία: προοπτικές, μέτρα προώθησης, δίκτυο δημιουργών» τοποθετήθηκαν η μουσειολόγος Ματούλα Σκαλτσά, ο διευθυντής του Οργανισμού Προώθησης Εξαγωγών Μένος Αγγελάκης, ο Δημήτρης Φακίνος, η αναπληρώτρια διευθύντρια Δημοσίων Σχέσεων του ΥΠΠΟΤ, ο Joachim Schirrmacher και ο γενικός διευθυντής του Δημοσιογραφικού Συγκροτήματος «Μακεδονία» Γιάννης Μάτσικας.
Κάντο όπως στο Βερολίνο
Ο διευθυντής του Ινστιτούτου Γκαίτε Θεσσαλονίκης Peter Panes ανέπτυξε το θέμα «Πολιτιστική βιομηχανία και δημιουργική οικονομία», που υποστηρίχτηκε στη συνέχεια από το συγγραφέα και πολιτιστικό σύμβουλο Joachim Schirrmacher από το Αμβούργο και το διευθυντή του Γκαίτε της Λυών Ulrich Sacker. Ο κ. Schirrmacher μίλησε για την ανάγκη δημιουργίας του brand «Handmade in Germany» και την καλλιέργεια της αντίληψης «Η παλιά Ευρώπη διαθέτει πολυτέλεια». Έδωσε τα παραδείγματα προχωρημένων project του Πανεπιστημίου του Βερολίνου, όπως αυτό του Trikoton, ενός συστήματος που μετατρέπει τις συχνότητες της ανθρώπινης φωνής σε σχέδια πλεκτών! Ανέφερε τη Mi-Kyong Yeom, σχεδιάστρια μόδας, που συνδυάζει τη μουσική με τα ρούχα της. Είπε για τη Μαλαισία, που αποφάσισε να επενδύσει στα πνευματικά δικαιώματα, για την Ινδία και τη χειροτεχνία της, την Κωνσταντινούπολη, που αποφάσισε να γίνει πόλη της μόδας, και τη Σεούλ, που επένδυσε στο design και την κουλτούρα.
Η Rozalina Laskova, σύμβουλος του υπουργείου Οικονομικών της Βουλγαρίας, κατέθεσε τη δική της εμπειρία από την προσπάθεια της Σόφιας να γίνει πόλη του πολιτισμού και την αίσθηση ότι τα καταφέρνει.
Το πλήθος των ομιλητών και η πληθώρα των θεμάτων, η μεγάλη χρονική διάρκεια (από τις 10 το πρωί έως τις 8.30 το βράδυ) αλλά και το μοίρασμα σε δύο αίθουσες δεν επέτρεπε στους ενδιαφερόμενους να παρακολουθήσουν όλες τις εισηγήσεις. Η Χριστίνα Biermann και η Καίτη Στεφανάκη από το Ινστιτούτο Γκαίτε επιμελήθηκαν το πρόγραμμα της ημερίδας, και όπως είπε η πρώτη στη «Θ», «μόλις ανακοινώθηκε η εκδήλωση, είδαμε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για εισηγήσεις. Ξεπέρασε κάθε προσδοκία».
Design και συνεργασία
Στο ένα από τα απογευματινά στρογγυλά τραπέζια το ακροατήριο ήταν εμφανώς πολύ νεαρής ηλικίας. Ήταν το θέμα τέτοιο: «Δημιουργικό τοπίο design: εμπειρίες, προτάσεις βελτίωσης, άριστες εφαρμογές». Ανάμεσα στους ομιλητές οι Designers United Δημήτρης Κολιαδήμας και Δημήτρης Παπάζογλου, βραβευμένοι θεσσαλονικείς δημιουργοί της γραφιστικής, ο designer Αλκαίος Χαζαράκης, ο Γιώργος Τούλας του περιοδικού «Παράλλαξ稻, ο σχεδιαστής μόδας Κωνσταντίνος και ο εικαστικός και κινηματογραφιστής Χάρης Πάλλας.
Τη συζήτηση συντόνισε ο Δημήτρης Φακίνος, γενικός διευθυντής της αθηναϊκής εταιρείας Graphopress. Η εταιρεία του απονέμει τα βραβεία ΕΒΓΕ (Ελληνικά Βραβεία Γραφιστικής και Εικονογράφησης) και σχεδόν κάθε χρόνο υπάρχουν θεσσαλονικείς δημιουργοί στους βραβευμένους. Νωρίτερα ο κ. Φακίνος είχε αναπτύξει το πολύ ενδιαφέρον ζήτημα των «Incubation Centers», «Θερμοκοιτίδων Δημιουργικότητας», είδους εν ανεπαρκεία στην Ελλάδα, όπου υπάρχουν μόλις δεκατρείς, πολύ μικρής «χωρητικότητας». Οι «Θερμοκοιτίδες» είναι σημεία όπου στεγάζονται έναντι πολύ χαμηλού ενοικίου νέες επιχειρήσεις και βρίσκουν με λίγα χρήματα την υποστήριξη για την οποία θα έπρεπε να «ξηλωθούν» με μεγάλο ρίσκο. Μίλησε επίσης για τις πολύ μεγαλύτερες -σε σχέση με τα δεδομένα της αγοράς- πιθανότητες επιτυχίας των ομοειδών εταιρειών που συστεγάζονται σε τέτοιους χώρους.
Η ισχύς εν τη ενώσει
Από τις πιο ενδιαφέρουσες στιγμές του τραπεζιού «Design» ήταν η ανάπτυξη από τον Γιώργο Τούλα του project «Η Θεσσαλονίκη αλλιώς», που είδαμε το καλοκαίρι και το Σεπτέμβριο. Ο κ. Τούλας απέδωσε την ιδέα στην ανάγκη αφενός μεν να γιορτάσει τα 20 χρόνια του περιοδικού «Παράλλαξη», αφετέρου να δημιουργήσει μία μεγάλη συνέργεια στην πόλη. «Βρισκόμασταν σε ύπνωση για χρόνια. Θελήσαμε να βγάλουμε την εξωστρεφή διάθεση της Θεσσαλονίκης κι έτσι πείσαμε φορείς, όπως το Μέγαρο Μουσικής και Επιμελητήρια, να βγουν από το καβούκι τους. Βάλαμε στο παιχνίδι ομάδες που μέχρι τότε δεν είχαν μάθει να συνεργάζονται. Κι όπως φαίνεται, το αστικού τύπου πείραμα πέτυχε. Αποκορύφωμα ήταν η ημέρα χωρίς αυτοκίνητο, όταν 30.000 άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους της Θεσσαλονίκης, διεκδικώντας το δικαίωμά τους στο δημόσιο χώρο».
Ξεχωριστή όσο και πικρή ήταν η εισήγηση του θεσσαλονικιού σχεδιαστή μόδας Κωνσταντίνου, ο οποίος μίλησε για την αδυναμία της οικονομίας να συναντήσει τη δημιουργία. «Made in Greece: ο χαμένος παράδεισος της μεταποίησης» ήταν ο τίτλος της και η κατάληξη εξέφρασε μία μεγάλη αλήθεια: «Μία τελευταία παρατήρηση που έχει να κάνει με τη γενική θεματική της ημερίδας: Στην Ελλάδα αντιμετωπίζουμε τον πολιτισμό κυρίως με όρους ιστορικούς και όχι με μία ευρεία έννοια. Ο πολιτισμός (δηλαδή το αποτέλεσμα της δημιουργικότητας και της φαντασίας ενός λαού) δεν προσδίδει μόνον κύρος, μπορεί να είναι αποδοτικός οικονομικά. Ας επενδύσουμε στην ποιότητα και τη δημιουργικότητα των ανθρώπων και ας απενοχοποιήσουμε επιτέλους το κέρδος και την επιχειρηματικότητα». Ποιος διαφωνεί;